Het vermogen om empathisch met anderen in contact te komen is van cruciaal belang voor al onze relaties. Je word met empathie geboren maar gedurende je leven ontwikkel je vaak gewoontes en afweermechanismes die je empathische vermogen naar de achtergrond duwt. Maar dit is wel weer te ontwikkelen.

Empathie is een vermogen in om de gevoelens van anderen waar te nemen (en onze eigen emoties te herkennen), zich voor te stellen waarom iemand zich op een bepaalde manier zou kunnen voelen en om zich zorgen te maken over hun welzijn. Empathie is gebaseerd op specifieke delen van de hersenen die geëvolueerd zijn om emotionele verbinding met anderen mogelijk te maken en de motivatie om zorg te geven.

En empathische inspanning is de bereidheid om tijd en energie te investeren in het ontwikkelen en versterken van empathie door ervoor te kiezen om meer vragen te stellen, te luisteren om je begrip van emoties en perspectief te vergroten en bewust te proberen de fysiologische toestand te delen. Empathische inspanning is wat nodig is in situaties waarin empathie moeilijk te ervaren is, maar toch belangrijk is voor positieve verbondenheid zoals bij een conflict.

Hoe te reageren op een defensieve opstelling?

Als de ander defensief reageert, moet je niet op dezelfde manier reageren. Wanneer je partner/vriend kritiek of verdediging hoort zal je partner/vriend de neiging hebben om zich zelf te verdediging, in de  tegenaanval te gaan of een muur op te trekken. Maar hoe meer je direct gevoelens kunt verbinden met behoeften, hoe makkelijker het is om empathisch te reageren.

Pauzeer even en zoek naar het verlangen, behoefte en emoties onder de harde woorden van je partner of vriend door jezelf de volgende vragen te stellen:

  • Wat voelt mijn partner/vriend?
  • Wat is de specifieke gebeurtenis die dit gevoel beïnvloed?
  • Welke positieve behoefte heeft mijn partner/vriend onder de woordenstroom?

Er zijn veel barrières voor het ontwikkelen van een empathische reactie.

Wat maakt dat je ongevoelig kan reageren?

  1. Er is te veel emotionele onrust bij degene die het bericht ontvangt: De ander is zo afgeleid door zijn eigen emotionele onrust zodat hij/zij geen empathische reactie kan geven. Maar zodra deze over de bedreiging kan praten en zichzelf begint te kalmeren zal hij of zij in staat zijn om de ander te horen.
  2. De boodschap is moeilijk te vertalen: Als bijvoorbeeld de persoon de boodschap over zich eenzaam voelen in de relatie uitdrukt in kritiek en woede, hoort vaak de ander niet de kwetsbaarheid en de behoefte aan verbinding en dichterbij willen voelen.

3.Niet letten op de expressie van jezelf en ander: Ontgaan van emoties via gezichtsuitdrukkingen, oogexpressies, lichaamshouding en gebaren. Het horen van woorden, maar geen toon of lichaamstaal: is het een rustgevende toon of een toon met verontwaardiging. Ingezakte houding: Zittend in een ingezakte positie kan wijzen op een gebrek aan interesse waardoor de persoon zich niet actief kan verplaatsen in de ander.

4.Perfect willen zijn in plaats van wat er is. Dit is de druk die we onszelf opleggen “om het goed te doen.” Empathie gaat over het luisteren naar en erkennen van gevoelens, of het hebben van de bereidheid om te begrijpen. Accepteren wat er nu en hier is aan: gedachten, gevoelens of lichamelijke sensaties( hartkloppingen, droge keel, hoge hartslag, zwaar gevoel bij de borst).

5.Je lichaam kan je blokkeren.: Onze emotionele toestand zoals angst, dreiging van gevaar, frustratie, uitputting, overweldigen, woede, ergernis, ongeduld, kalmte, enz. beïnvloed sterk on ze waarneming. Dus als we in een staat van verdediging en irritatie zijn blokkeert dit letterlijk en kom je in een ‘’tunnel visie’’.

6.Je hebt het te druk om jezelf te beschermen: Stel je voor dat je partner huilt en emotionele pijn heeft. Onbewust voel je de pijn maar je bent zo angstig dat het je lichaam verlamd. 

7.De angst voor intimiteit.: oogcontact vermijden want kwetsbaarheid voor pijn en verlies komen met nabijheid. Angst om te herkennen wat een ander voelt om te begrijpen wat hun boodschap is achter hun woorden en gedrag

8.Je bent afgesneden van je eigen pijn: De poging om de gevoelens weg te rationaliseren om jezelf af te snijden van je eigen pijnlijke gevoelens.

9.Aandacht: Vooral bezig met je eigen reactie. Gebrek aan aandacht voor wat er gezegd wordt en de emoties tijdens het gesprek. 

10.Veranderen en oordeel: De ander pushen en willen veranderen vanuit je eigen perspectief. “Als ik jou was, zou ik dit doen” of “Je had anders moeten handelen”.

11.Je eigen verhaal centraal stellen: Met je eigen verhaal reageren op de ander: “Dat doet me denken aan …”

12.Oplossing aandragen: Ongevraagd advies en oplossingen geven terwijl de ander alleen de behoefte heeft het te delen.

13.In discussie gaan en alleen focussen op de inhoud en voorbij gaan aan gevoelens in het gesprek: Tegen argumenteren en de ander weerleggen. Negatieve uitspraken zoals: “Je bent een…. ” of de ander corrigeren: “Dat is niet hoe het gebeurde.”

14.Vergelijken: “Het lijkt op…ik was ook…”

Gratis gesprek

15.Opvrolijken:  “De beste manier om over je teleurstelling te komen is plezier te hebben” , “Bekijk van de zonnige kant”.

16.Angst voor empathie vanwege angst voor intimiteit: Het voelen van de emotie van de andere persoon, maar niet weten hoe empathisch te reageren

17.Gelijk willen hebben: Je gaat tot het uiterste om te proberen te bewijzen dat je gelijk hebt, waardoor het gebruik van tactieken zoals het verzinnen van excuses, praten over de andere persoon in een luide stem of het verdraaien van de feiten. 

18.Veranderen van onderwerp: Je voelt je ongemakkelijk bij de situatie maar negeert het. Zodra je je voelt uit je comfort zone of verveeld verander je het onderwerp van gesprek, maak een grap of scherts om verdere ongemakken te voorkomen. Ondertussen heb je geen aandacht meer besteed aan het verhaal van de ander. 

19.Richten op de verschillen: Ongeacht wat de andere persoon zegt dat je begint te zoeken naar kwesties om het oneens te zijn en te bewijzen dat jet het beter weet. Een veelvoorkomend voorbeeld is het maken van sarcastische opmerkingen om de beleving van de ander te negeren.

20.Eenzijdig focus op feiten: Gericht op het verzamelen van meer informatie in plaats van de beleving.

21.De schuldige zoeken: “Het is allemaal jouw schuld.”

22.Emotie ontkennen :‘Dat is nu allemaal verleden tijd.’ Er is niets mis; niets om boos over te zijn. Alles is in orde

23.Redeneren: ‘Ben niet verdrietig. Zie je niet dat hij/zij je geen pijn wilde doen”?

24.Label op plakken: “Je bent overgevoelig”.

25. Een snelle automatische reactie zonder echte aandacht om weer verder te gaan met waar je mee bezig bent. Er niet helemaal bij zijn met je hoofd maar in gedachte ergens anders.

Heart Connection

Peter en Lilia van der Ven,

Relatie- en Gezinstherapeuten EFT

www.heartconnection.nl

Blokkades om empathisch te reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *