Het vermogen om empathisch met anderen in contact te komen is van cruciaal belang voor al onze relaties. Je word met empathie geboren maar gedurende je leven ontwikkel je vaak gewoontes en afweermechanismes die je empathische vermogen naar de achtergrond duwt. Maar dit is wel weer te ontwikkelen.

Empathie is een vermogen in om de gevoelens van anderen waar te nemen (en onze eigen emoties te herkennen), zich voor te stellen waarom iemand zich op een bepaalde manier zou kunnen voelen en om zich zorgen te maken over hun welzijn. Empathie is gebaseerd op specifieke delen van de hersenen die geëvolueerd zijn om emotionele verbinding met anderen mogelijk te maken en de motivatie om zorg te geven.

En empathische inspanning is de bereidheid om tijd en energie te investeren in het ontwikkelen en versterken van empathie door ervoor te kiezen om meer vragen te stellen, te luisteren om je begrip van emoties en perspectief te vergroten en bewust te proberen de fysiologische toestand te delen. Empathische inspanning is wat nodig is in situaties waarin empathie moeilijk te ervaren is, maar toch belangrijk is voor positieve verbondenheid zoals bij een conflict.

Hoe te reageren op een defensieve opstelling?

Als de ander defensief reageert, moet je niet op dezelfde manier reageren. Wanneer je partner/vriend kritiek of verdediging hoort zal je partner/vriend de neiging hebben om zich zelf te verdediging, in de  tegenaanval te gaan of een muur op te trekken. Maar hoe meer je direct gevoelens kunt verbinden met behoeften, hoe makkelijker het is om empathisch te reageren.

Pauzeer even en zoek naar het verlangen, behoefte en emoties onder de harde woorden van je partner of vriend door jezelf de volgende vragen te stellen:

  • Wat voelt mijn partner/vriend?
  • Wat is de specifieke gebeurtenis die dit gevoel beïnvloed?
  • Welke positieve behoefte heeft mijn partner/vriend onder de woordenstroom?

Er zijn veel barrières voor het ontwikkelen van een empathische reactie.

Wat maakt dat je ongevoelig kan reageren?

  1. Er is te veel emotionele onrust bij degene die het bericht ontvangt: De ander is zo afgeleid door zijn eigen emotionele onrust zodat hij/zij geen empathische reactie kan geven. Maar zodra deze over de bedreiging kan praten en zichzelf begint te kalmeren zal hij of zij in staat zijn om de ander te horen.
  2. De boodschap is moeilijk te vertalen: Als bijvoorbeeld de persoon de boodschap over zich eenzaam voelen in de relatie uitdrukt in kritiek en woede, hoort vaak de ander niet de kwetsbaarheid en de behoefte aan verbinding en dichterbij willen voelen.
  3. Niet accepteren hoe je partner zich nu voelt maar de deur sluiten. Je blijven verdedigen en jezelf goed praten.
  4. “Jij moet maar als eerste over de brug komen”. Beide partners zijn zelfingenomen om de eerste stap te zetten. Deze gedacht kan er voor zorgen dat een conflict eindeloos kan door gaan. Maar elke verandering begint met één persoon en wat je niet geeft komt ook  niet terug. Daarom neem als eerste de stap en zeg: ”het spijt me”. Wees niet te trots om te zeggen “Het spijt me” of “Ik had het mis.” Vooral als je je partner pijn hebt gedaan, maak dan duidelijk dat je berouw hebt over je daden en dat je wilt dat het beter gaat. Ook niet als eerste vertrouwen stellen in je partner en de relatie maar dit eerst afdwingen van je partner. Vertrouwen stellen is dat je ondanks tekortkomingen, meningsverschillen en verschillen hoop hebt dat je stapje voor stapje samen verder komt. Zonder vertrouwen en geloof in de relatie blijft een relatie in in negatieve stroom zitten.
  5. Eerst zelf begrepen willen worden in plaats van eerst de ander willen begrijpen.
  6. Een  muur optrekken. Je ijskoud opstellen. Blijven zitten in je gekwetst voelen zonder je diepe emoties en behoeften te delen.
  7. .Niet letten op de expressie van jezelf en ander: Ontgaan van emoties via gezichtsuitdrukkingen, oogexpressies, lichaamshouding en gebaren. Het horen van woorden, maar geen toon of lichaamstaal: is het een rustgevende toon of een toon met verontwaardiging. Ingezakte houding: Zittend in een ingezakte positie kan wijzen op een gebrek aan interesse waardoor de persoon zich niet actief kan verplaatsen in de ander.
  8. Geen aandacht hebben voor de behoeften van je partner of ander. Niet op zoek naar nabijheid met de ander. Je partner als vanzelfsprekend zien en geen waardering geven en dankbaarheid tonen. Een snelle automatische reactie geven zonder echte aandacht om weer zo snel mogelijk verder te gaan met waar je mee bezig bent. Er niet helemaal bij zijn met je hoofd maar in gedachte ergens anders.
  9. Verzet tegen afhankelijkheid en de invloed van je partner ontkennen. Daardoor kun je je niet open stellen wat de ander voelt en nodig heeft. Gezonde relaties zijn een combinatie van intimiteit en dichtbij voelen en onafhankelijkheid als ze bereid zijn om ruimte te maken voor zowel nabijheid en afstand.
  10. Perfect willen zijn in plaats van wat er is. Dit is de druk die we onszelf opleggen “om het goed te doen.” Empathie gaat over het luisteren naar en erkennen van gevoelens, of het hebben van de bereidheid om te begrijpen. Accepteren wat er nu en hier is aan: gedachten, gevoelens of lichamelijke sensaties( hartkloppingen, droge keel, hoge hartslag, zwaar gevoel bij de borst).
  11. Je lichaam kan je blokkeren.: Onze emotionele toestand zoals angst, dreiging van gevaar, frustratie, uitputting, overweldigen, woede, ergernis, ongeduld, kalmte, enz. beïnvloed sterk on ze waarneming. Dus als we in een staat van verdediging en irritatie zijn blokkeert dit letterlijk en kom je in een ‘’tunnel visie’’.
  12. Je hebt het te druk om jezelf te beschermen: Stel je voor dat je partner huilt en emotionele pijn heeft. Onbewust voel je de pijn maar je bent zo angstig dat het je lichaam verlamd. Wanneer je hele focus ligt op zelfverdediging ( of tegenaanval) kun je je niet genoeg openen voor de ander.
  13. De angst voor nabijheid: oogcontact vermijden want kwetsbaarheid voor pijn en verlies komen met nabijheid. Angst om te herkennen wat een ander voelt om te begrijpen wat hun boodschap is achter hun woorden en gedrag. Het voelen van de emotie van de andere persoon, maar niet weten hoe empathisch te reageren
  14. Je bent afgesneden van je eigen pijn: De poging om de gevoelens weg te rationaliseren om jezelf af te snijden van je eigen pijnlijke gevoelens.
  15. Niet aandachtig zijn: Vooral bezig met je eigen reactie. Gebrek aan aandacht voor wat er gezegd wordt en de emotie tijdens het gesprek. De aanwezigheid van een telefoon in de buurt heeft tot gevolg heeft dat jee tijdens een gesprek minder verbondenheid voelt. De ander te onderbreken of ongeduldig door zinnen af te maken en voor de ander in te vullen. Doe je dat toch, verontschuldig jezelf dan en ga weer aandachtig terug in de luisterfocus.
  16. De ander willen veranderen en veroordelen: De ander pushen en willen veranderen vanuit je eigen perspectief. “Als ik jou was, zou ik dit doen” of “Je had anders moeten handelen”.
  17. Je eigen verhaal centraal stellen: Met je eigen verhaal reageren op de ander: “Dat doet me denken aan …” Hoe sterk je aandrang ook is, probeer de neiging te om direct met eigen ervaringen op de proppen te komen. Of verontschuldig je als het toch gebeurt.
  18. Jouw oplossing aandragen of opdringen: Ongevraagd advies en oplossingen geven terwijl de ander alleen de behoefte heeft het te delen. Je bent meer kans om een oplossing of middenweg te bereiken als je beiden verbonden voelt en open staat voor de gevoelens en behoeften van de ander. 
  19. In discussie gaan en alleen focussen op de inhoud en voorbij gaan aan gevoelens in het gesprek: Tegen argumenteren en de ander weerleggen. Negatieve uitspraken zoals: “Je bent een…. ” of de ander corrigeren: “Dat is niet hoe het gebeurde.”
  20. Vergelijken: “Het lijkt op…ik was ook…”
  21. Opvrolijken om het ongemakkelijke te vermijden:  “De beste manier om over je teleurstelling te komen is plezier te hebben” , “Bekijk van de zonnige kant”.
  22. Achterover gaan leunen in de relatie. Je comfortabel voelen in een relatie is erg belangrijk maar dit kan doorslaan naar passiviteit. Je relatie ga je dan zien als vanzelfsprekend en komt verlies van dankbaarheid om de hoek kijken. Wanneer je je te comfortabel voelt in een relatie, kunnen weinig moeite gaan doen om verbroken verbinding te herstellen en je te verplaatsen in het perspectief van je partner.
  23. Gelijk willen hebben: Je gaat tot het uiterste om te proberen te bewijzen dat je gelijk hebt, waardoor het gebruik van tactieken zoals het verzinnen van excuses, praten over de andere persoon in een luide stem of het verdraaien van de feiten. .” Door te zeggen :”Ik geef meer om dichtbij je te zijn dan het winnen van dit argument” geef je aan hoe belangrijk je je partner voor je is.
  24. Veranderen van onderwerp: Je voelt je ongemakkelijk bij de situatie maar negeert het. Zodra je je voelt uit je comfort zone of verveeld verander je het onderwerp van gesprek, maak een grap of scherts om verdere ongemakken te voorkomen. Ondertussen heb je geen aandacht meer besteed aan het verhaal van de ander. 
  25. Richten op de verschillen: Ongeacht wat de andere persoon zegt dat je begint te zoeken naar kwesties om het oneens te zijn en te bewijzen dat jet het beter weet. Een veelvoorkomend voorbeeld is het maken van sarcastische opmerkingen om de beleving van de ander te negeren.
  26. Eenzijdig focus op feiten en informatie: Gericht op het verzamelen van meer informatie in plaats van de beleving. Wees niet alleen nieuwsgierig naar informatie, maar vraag naar de gevoelens van je partner. Probeer, “Hoe voelde je je er door?” of “Hoe was die situatie voor jou?”
  27. De schuldige zoeken: “Het is allemaal jouw schuld.”
  28. Emotie ontkennen :‘Dat is nu allemaal verleden tijd.’ Er is niets mis; niets om boos over te zijn. Alles is in orde
  29. Redeneren: ‘Ben niet verdrietig. Zie je niet dat hij/zij je geen pijn wilde doen”?
  30. Label op plakken: “Je bent nu eenmaal overgevoelig”.
  31. Geen compromissen willen sluiten maar blijven volharden in je eigen standpunt en de ander niet bereid zijn tegemoet te treden

Oefening: Observeer je interacties.

  • Wat valt je op bij jezelf?
  • Wat verrast je?
  • Wat voelt ongemakkelijk?
  • Welke emoties ben je van bewust?
  • Welke patronen in de interactie neem je waar?
  • Wanneer was je zelf verdedigend?
  • Wanneer was je kwetsbaar?

Wil je hulp om meer empathisch te reageren. Neem contact op voor een gratis kennismakingsgesprek

Gratis gesprek

Heart Connection

Peter en Lilia van der Ven,

Relatie- en Gezinstherapeuten EFT

www.heartconnection.nl

Blokkades om empathisch te reageren

Eén gedachte over “Blokkades om empathisch te reageren

  • 23/11/2020 om 9:00 pm
    Permalink

    Dag Peter en Lilia,
    Heb jullie tekst gelezen. Het zijn inderdaad allemaal voor de hand liggende opmerkingen, vragen etc.
    Als je empathie ziet als een gevoel of gedachte die naar één of twee personen die je in je nabijheid hebt en ook wel kent, dan kun je met deze opmerkingen goed verder komen.

    Maar het begrip empathie wordt tegenwoordig te pas en te onpas gebruikt, heel algemeen en bijvoorbeeld gericht op hele groepen: homo’s, vluchtelingen, mensen die in het
    verre verleden van hun familie met slavernij of iets dergelijks te maken hebben gehad.
    Ik geloof op zich niet in een gevoel van empathie voor groepen. Je kunt je nooit helemaal inleven in wat er in een groep met mensen omgaat, omdat elk individu zijn eigen ervaringen gevoelens en motieven
    heeft.
    Veel mensen hebben het idee dat ze “voor iedereen” die zich ongelukkig voelt in zijn of haar leven
    empathie moeten hebben. Bijvoorbeeld voor al die vluchtelingen die zelf er voor kozen om naar Europa te komen via een mensensmokkelaar en dan onderweg dreigen te verdrinken in hun rubberbootje. Moet je voor al die mensen empathie voelen? Dat kan helemaal niet, want je kent die vluchtelingen niet persoonlijk, je weet niet wat hun motieven waren. Ze zijn ook lang niet allemaal ongelukkig ondanks de vreselijke verhalen die over hen worden verteld of de beelden die we daar over te zien krijgen.

    Goed, genoeg hier over. Ik neem echter aan dat jullie empathie vooral aan individuen die met elkaar of in hun gezin in problemen zijn geraakt, willen overbrengen.

    Veel succes met jullie praktijk.
    Ik zit tegenwoordig in de olijfolie samen met de familie. Nog belangstelling voor een flesje: Kijk op onze website: Celestoil.com

    Hartelijke groet, Puck.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *