Inleiding
Wanneer je een liefdesrelatie aangaat, neem je niet alleen jezelf mee zoals je vandaag bent. Je neemt ook ervaringen mee uit eerdere relaties, uit je gezin van herkomst en uit de manier waarop je als kind hebt geleerd om nabijheid, afstand, troost, afwijzing en veiligheid te begrijpen.
Als kind waren we afhankelijk van anderen. We hadden verzorgers nodig die ons voedden, beschermden, geruststelden en hielpen omgaan met spanning en emoties. In die eerste relaties ontstonden belangrijke verwachtingen over verbinding:
“Ben je er voor mij wanneer ik je nodig heb?”
“Mag ik bij jou komen wanneer ik bang of verdrietig ben?”
“Blijf je bij mij wanneer het moeilijk wordt?”
“Ben ik belangrijk genoeg om gezien en gehoord te worden?”
Wanneer we ons meestal veilig, gezien en getroost voelden, konden we gemakkelijker leren vertrouwen op anderen én op onszelf. Wanneer nabijheid minder voorspelbaar was, wanneer emoties weinig ruimte kregen of wanneer we vaak zelf moesten uitzoeken hoe we met spanning omgingen, konden andere manieren ontstaan om onszelf te beschermen.
Misschien leerde je om extra hard naar verbinding te zoeken wanneer je bang was iemand kwijt te raken. Misschien leerde je juist om je terug te trekken, niets nodig te hebben of emoties voor jezelf te houden. Misschien werd je sterk in aanpassen, pleasen, controleren of conflicten vermijden.
Wat vroeger hielp om met onzekerheid om te gaan, kan later in je liefdesrelatie opnieuw actief worden.
Juist bij je partner komt vaak een diepe laag van jezelf naar boven. Hoe belangrijker iemand voor je wordt, hoe sterker ook je behoefte aan veiligheid, erkenning, nabijheid en betrouwbaarheid kan worden. Daardoor kunnen relatief kleine gebeurtenissen onverwacht veel oproepen.
- Een partner die stil wordt, kan oude angst voor afstand raken.
- Een kritische opmerking kan gevoelens van afwijzing of tekortschieten wakker maken.
- Een partner die veel bevestiging zoekt, kan bij de ander het gevoel oproepen geen ruimte meer te hebben.
- En wanneer één partner harder naar contact zoekt terwijl de ander zich terugtrekt, kunnen beide hechtingsreacties elkaar onbedoeld versterken.
Zo ontstaat gemakkelijk een patroon waarin partners denken dat de ander het probleem is, terwijl er in werkelijkheid iets diepers gebeurt:
oude manieren om jezelf te beschermen worden actief binnen een relatie die juist belangrijk voor je is.
Dat betekent niet dat je jeugd je huidige relatie volledig bepaalt. Mensen blijven zich ontwikkelen. Nieuwe ervaringen kunnen oude verwachtingen veranderen. Een liefdevolle relatie kan zelfs een belangrijke plek worden waar je leert dat verbinding anders kan zijn dan je vroeger hebt ervaren.
- Je kunt leren om niet onmiddellijk aan te vallen wanneer je bang bent.
- Je kunt leren om niet te verdwijnen wanneer emoties intens worden.
- Je kunt leren om duidelijker te zeggen wat je voelt en nodig hebt.
- En je kunt leren om op de kwetsbaarheid van je partner te reageren met aanwezigheid, begrip en betrouwbaarheid.
Daarom gaat veilige hechting niet alleen over iets wat je als kind wel of niet hebt gekregen.
Veilige hechting kan ook iets worden wat je als volwassen partners samen ontwikkelt.
Niet doordat jullie nooit meer onzeker, boos, bang of gekwetst zijn, maar doordat jullie steeds beter leren herkennen wat er onder jullie reacties gebeurt, verantwoordelijkheid nemen voor de invloed die jullie op elkaar hebben en elkaar opnieuw weten te vinden wanneer de verbinding onder druk staat.
De centrale vraag is dan niet alleen:
“Welke hechtingsstijl heb ik?”
Maar vooral:
“Wat gebeurt er tussen ons wanneer onze behoefte aan veiligheid en verbinding wordt geraakt, en hoe kunnen wij elkaar helpen om steeds meer veilige hechting te ervaren?”
Daar begint de beweging van oude bescherming naar nieuwe verbinding: niet door het verleden uit te wissen, maar door samen in het heden nieuwe ervaringen van nabijheid, betrouwbaarheid, afstemming en herstel op te bouwen.
Samen in je relatie een veilige hechtingsstijl ontwikkelen
Een veilige hechtingsstijl ontstaat niet alleen in de kindertijd. Ook binnen een volwassen liefdesrelatie kunnen partners samen nieuwe ervaringen opdoen die stap voor stap meer emotionele veiligheid creëren.
Misschien heb je vroeger geleerd om je vast te klampen wanneer je bang bent iemand kwijt te raken. Misschien trek je je juist terug wanneer emoties te dichtbij komen. Misschien vind je het moeilijk om hulp te vragen, gevoelens te laten zien of werkelijk te vertrouwen op de ander.
In een veilige relatie hoeven deze oude beschermingsstrategieën niet voor altijd bepalend te blijven.
Partners kunnen elkaar nieuwe ervaringen geven:
“Als ik bang ben, hoef ik niet alleen te blijven.”
“Als ik kwetsbaar ben, word ik niet afgewezen.”
“Als we spanning hebben, betekent dat niet meteen dat onze relatie voorbij is.”
“Ik mag iets nodig hebben zonder dat ik daarmee te veel ben.”
“We kunnen elkaar kwijtraken en daarna opnieuw contact maken.”
Juist zulke herhaalde ervaringen helpen om meer veilige hechting binnen de relatie te ontwikkelen.
De vier hechtingsstijlen:
Veilige hechtingsstijl
Veilige hechting is waar we allemaal naar streven. Baby’s die een veilige hechting vormen met hun primaire verzorger, hebben meer kans om volwassenen te worden die vol vertrouwen gezonde relaties met anderen nastreven en zelf betrouwbare en liefdevolle partners zijn.
Hoe ontstaat het?
Baby’s vormen veilige gehechtheden wanneer hun verzorgers consequent de fysieke en emotionele behoeften van een baby vervullen. Baby’s die veilig gehecht zijn, geven de voorkeur aan hun primaire verzorger boven andere mensen en worden gekalmeerd door hun aanwezigheid.
Hoe ziet het eruit in volwassen relaties?
Mensen met een veilige hechtingsstijl zijn gemakkelijker in staat om langdurige en gezonde relaties met anderen aan te gaan. Ze vertrouwen hun partner eerder en zijn emotioneel beschikbaar voor hen.
Een veilige hechtingsstijl betekent niet dat je er vanuit kunt gaan dat je relaties soepel zullen verlopen. Als twee veilig gehechte mensen een relatie hebben, beginnen ze vanuit een betere positie, maar relaties vergen werk voor iedereen, ongeacht je hechtingsstijl.
Angstige hechtingsstijl
Een angstige hechtingsstijl is een vorm van onveilige hechting die ontstaat tussen een baby en een inconsistente verzorger. Vanuit hun perspectief kan de baby niet zeker weten wanneer en of hun ouder emotioneel en fysiek beschikbaar voor hen zal zijn.
Hoe ontstaat het?
Baby’s waarvan de primaire verzorgers niet consistent zijn in het vervullen van de behoeften van een baby, hebben meer kans om een angstige gehechtheid te ontwikkelen. Angstig gehechte baby’s leren dat ze misschien wel of niet de aandacht krijgen die ze nodig hebben, dus ze worden niet gemakkelijk getroost door hun verzorgers.
Hoe ziet het eruit in volwassen relaties?
Een partner met een angstige hechtingsstijl kan worden gezien als “aanhankelijk”, “behoeftig” of niet-vertrouwend. Mensen met een angstige hechtingsstijl kunnen worden verteerd door de bezorgdheid dat hun geliefden hen in de steek zullen laten, en ze kunnen voortdurend op zoek zijn naar de geruststelling dat ze veilig zijn in hun relatie.
Tip voor mensen met een angstige hechtingsstijl: Mensen met een angstige hechtingsstijl kunnen hun partner wegjagen met hun behoeftigheid. Dat kan in toekomstige relaties nog meer gevoelens van onzekerheid creëren.
Mensen met een angstige gehechtheid kunnen profiteren van wat we ‘rituelen van scheiding’ noemen, waarbij de partners overeenkomen dat ze elkaar een kus geven voordat ze de dag uitgaan. Ze zeggen: ‘Ik zie je vanavond.’ Ze sturen overdag een sms om te zeggen dat ze aan elkaar denken. Wat het ook is, ze doen een bewuste poging om te erkennen dat ze weggaan en ook dat ze terug zullen komen. Dat kan een persoon met een angstige gehechtheid helpen om er zeker van te zijn dat hun partner hen niet in de steek zal laten.”
Vermijdende hechtingsstijl
Vermijdende hechting kan lijken op een volwassene die een “lone wolf” is of overdreven zelfvoorzienend. Mensen met een vermijdende hechtingsstijl verdiepen zich waarschijnlijk niet zozeer in emotionele gesprekken, noch met betrekking tot hun eigen gevoelens noch die van anderen. Een vermijdende hechtingsstijl komt vaak voort uit een relatie tussen een primaire verzorger en een baby die gekenmerkt wordt door een gebrek aan emotionele steun of verbinding.
Hoe ontstaat het?
Vermijdende hechting ontstaat het meest waarschijnlijk wanneer een verzorger een baby niet voldoende emotionele steun biedt. De responsiviteit van de verzorger voor de baby eindigt waarschijnlijk met het verzorgen van hun fysieke behoeften, zoals voeden en baden, maar de verzorger biedt niet de emotionele troost die de baby ook nodig heeft. In die omgeving leert de baby om niet op anderen te vertrouwen om voor hun emotionele behoeften te zorgen.
Hoe ziet het eruit in volwassen relaties?
Volwassenen met een vermijdende hechtingsstijl kunnen worden gezien als zelfredzaam en emotioneel op hun hoede. Het is onwaarschijnlijk dat ze emotionele troost zoeken of begrijpen hoe ze hun partner kunnen troosten.
Tip voor mensen met een vermijdende hechtingsstijl: Mensen met een vermijdende hechtingsstijl distantiëren zich vaak van anderen en ervan uitgaan dat anderen hen zullen teleurstellen. Actief je eigen emoties observeren en overwegen hoe je je van anderen terugtrekt, zal veel werk vergen. Maar die inspanning kan een eyeopener zijn om je stijl te begrijpen en te leren anderen toe te laten.
Gedesorganiseerde hechtingsstijl
Ook bekend als angstig vermijdende hechting.
Gedesorganiseerde gehechtheid is de meest extreme en minst voorkomende stijl. Mensen met gedesorganiseerde gehechtheid kunnen irrationeel handelen en onvoorspelbaar of intens zijn in hun relaties.
Hoe ontstaat het?
Gedesorganiseerde gehechtheid ontstaat vaak door een bijzonder tumultueuze jeugd — vaak een die gekenmerkt kan worden door angst of trauma. Het komt meestal voort uit een grillige of onsamenhangende relatie met de primaire verzorger van de baby.
Hoe ziet het eruit in volwassen relaties?
Volwassenen met ongeorganiseerde gehechtheden leven waarschijnlijk met psychische stoornissen of persoonlijkheidsstoornissen die hen ervan weerhouden gezonde relaties met anderen te ontwikkelen. Ze hunkeren waarschijnlijk naar hechte relaties, maar duwen anderen weg wanneer ze hen aandacht geven.
Hoe hechtingsstijlen relaties tussen volwassenen beïnvloeden
Jouw hechtingsstijl en de manier waarop deze aansluit bij de stijl van je partner, heeft een grote impact op je vermogen om een gezonde en wederzijds liefdevolle relatie te ontwikkelen.
Uit onderzoek is gebleken dat hechtingsstijlen van invloed kunnen zijn op:
- Communicatie tussen partners.
- Het risico op relationeel geweld .
- Algemene kwaliteit van het huwelijk .
- Uit onderzoek blijkt ook dat uw hechtingsstijl een grote invloed heeft op de hechting die u met uw eigen kinderen ontwikkelt.
We voeden onze kinderen op op de manier waarop we het beste met mensen kunnen omgaan, dus jouw hechtingsstijl kan gemakkelijk worden doorgegeven en herhaald over generaties heen.”
Als je je bewust bent van je hechtingsstijl, is de kans groter dat je er iets aan kunt doen.
Ook het labelen van jezelf of je partner als iemand met een bepaalde hechtingsstijl kan leiden tot een te simpele weergave van het complexe web van interacties dat we als mensen ervaren. Er zijn talloze redenen die verklaren waarom we zijn zoals we zijn. Als je partner soms emotioneel is afgeschermd, is het niet per se nuttig voor jullie beiden om snel de schuld te geven aan een onzekere hechtingsstijl.
Verhouden tot andere mensen is waarschijnlijk het grootste geschenk en de grootste uitdaging in ons leven.
Wil je leren om beter contact te maken met je emoties?
Dit kan door individuele therapie of relatietherapie
Therapie kan helpen
- Soms is een professioneel steuntje in de rug nodig.
- Wanneer de tijd daarvoor rijp is bepaal je helemaal zelf.
- De eerste stap is om te erkennen dat je die behoefte hebt
- Als je hierbij ondersteuning wil, vraag dan een gratis kennismakingsgesprek aan.
- Klik op onderstaande icoon voor de gegeven
Heart Connection