Inleiding
Wanneer je veel voelt of iets belangrijks met je partner wilt delen, kan de neiging ontstaan om uitgebreid te vertellen. Je legt uit wat er is gebeurd, geeft verschillende voorbeelden, vertelt wat je dacht, haalt eerdere gebeurtenissen erbij en probeert duidelijk te maken waarom het je zo raakt.
Dat is begrijpelijk.
Vaak zit daar een diep verlangen onder:
“Als ik het maar goed genoeg uitleg, zal mijn partner uiteindelijk begrijpen wat er in mij gebeurt.”
Maar juist wanneer je veel informatie, gebeurtenissen en emoties tegelijk deelt, kan het tegenovergestelde gebeuren. Je partner krijgt zoveel te verwerken dat de kern van je boodschap minder zichtbaar wordt. In plaats van dichterbij te komen, kan je partner zich juist overweldigd voelen, stilvallen of afstand nemen.
Daarom kan het helpen om iets anders te oefenen:
Niet alles vertellen om begrepen te worden, maar kort en duidelijk laten zien wat er vanbinnen met je gebeurt.
Het doel is niet dat je partner alle details kent.
Het doel is dat je partner begrijpt wat er in jou gebeurt, zich daarop kan afstemmen en weet hoe hij of zij op jou kan reageren.
Gratis kennismakingsgesprek
Willen jullie elkaar beter leren begrijpen en beter leren afstemmen op wat er tussen jullie gebeurt?
Vraag dan een gratis kennismakingsgesprek aan bij Heart Connection.
Wat gebeurt er bij je partner als je veel emoties, details en verhalen tegelijk deelt?
Wanneer je veel emoties, details en gebeurtenissen achter elkaar vertelt, kan dat het voor je partner juist moeilijker maken om zich op jou af te stemmen.
Niet omdat je gevoelens er niet mogen zijn. En ook niet omdat je je verhaal niet zou mogen vertellen.
Het gaat erom dat de hoeveelheid en intensiteit soms groter worden dan wat je partner op dat moment kan verwerken.
Je partner kan dan bijvoorbeeld:
- de kern kwijtraken en niet meer weten wat voor jou op dit moment het belangrijkste is;
- zich emotioneel overspoeld voelen, waardoor luisteren, nadenken en meevoelen moeilijker worden;
- machteloosheid ervaren: “Wat moet ik hiermee? Wat wordt er nu van mij verwacht?”
- in de verdediging schieten, vooral wanneer verschillende gebeurtenissen, interpretaties of verwijten door elkaar lopen;
- stilvallen of zich terugtrekken, omdat afstand nemen een manier wordt om de spanning te verminderen;
- oplossingen gaan aandragen in plaats van emotioneel afstemmen, omdat je partner probeert grip te krijgen op de hoeveelheid informatie;
- minder empathisch kunnen reageren, niet noodzakelijk uit onwil, maar omdat er onvoldoende emotionele ruimte overblijft om werkelijk bij jouw ervaring te blijven;
- uiteindelijk moeilijke gesprekken gaan vermijden, uit angst opnieuw overspoeld te raken.
Hier ontstaat een pijnlijke tegenstelling.
Jij vertelt steeds meer omdat je dichter bij je partner wilt komen. Maar je partner kan juist steeds minder beschikbaar worden om jou werkelijk te ontvangen.
Dat kan vervolgens ook weer iets met jou doen. Wanneer je partner stil wordt of zich terugtrekt, kun jij je opnieuw niet gehoord, niet begrepen of niet belangrijk voelen. Daardoor ontstaat gemakkelijk de neiging om nóg meer uit te leggen.
Zo kan een cirkel ontstaan:
Ik wil begrepen worden → ik vertel meer → jij raakt overspoeld → jij trekt je terug → ik voel me nog minder begrepen → ik vertel nóg meer.
Het probleem is dan niet eenvoudigweg dat de één te veel praat of de ander niet goed luistert. Er ontstaat een wisselwerking waarin beide reacties elkaar versterken.
Wat is het belangrijkste doel wanneer je deelt wat er in je leeft?
Wanneer je iets met je partner deelt, hoef je jezelf daarom niet als eerste af te vragen:
“Hoe zorg ik ervoor dat mijn partner precies begrijpt wat er allemaal is gebeurd?”
Een belangrijkere vraag is:
“Wat moet mijn partner weten om te begrijpen wat er op dit moment in mij gebeurt?”
Je belangrijkste doel is niet dat je partner het hele verhaal kent of alle gebeurtenissen precies kan reconstrueren.
Het belangrijkste is dat je partner begrijpt:
- wat er op dit moment vanbinnen met jou gebeurt;
- welke emotie je voelt;
- welke behoefte daaronder ligt;
- welke invloed een gebeurtenis of het gedrag van je partner op jou heeft gehad;
- en wat je nu concreet van je partner nodig hebt.
Zo geef je je partner een duidelijke ingang om zich op jou af te stemmen.
In plaats van een grote hoeveelheid informatie krijgt je partner de emotionele kern:
“Dit gebeurde er. Dit deed het met mij. Dit voel ik. Dit heb ik nodig. Dit zou mij van jou helpen.”
Dat maakt het voor je partner gemakkelijker om niet alleen je verhaal te horen, maar jou ook werkelijk te ontmoeten.
De kern zou je daarom ook kunnen samenvatten als:
Je hoeft niet minder te voelen. Je probeert dat wat je voelt zo te delen dat je partner het kan ontvangen en erop kan reageren.
Wat is vaak het probleem bij te veel informatie?
Wanneer één partner veel informatie geeft, lijkt het probleem op het eerste gezicht misschien eenvoudig: “Zij praat te veel” of “Hij luistert niet.” Maar binnen een relatie is het belangrijk om niet alleen naar het gedrag van één partner te kijken. Vanuit systeemdenken kijken we juist naar de wisselwerking tussen beiden.
Wat de één doet, roept iets op bij de ander. De reactie van de ander heeft vervolgens weer invloed op de eerste partner. Zo kan er ongemerkt een cirkel ontstaan waarin beide reacties elkaar steeds verder versterken.
Stel dat jij je niet begrepen voelt. Vanuit dat gevoel ga je meer uitleggen. Je probeert nog preciezer te vertellen wat er is gebeurd, voegt voorbeelden toe en legt uit waarom iets je zo raakt.
Voor jou is dat vaak een poging om juist dichter bij je partner te komen:
“Als ik het maar beter uitleg, zal je misschien begrijpen wat er in mij gebeurt.”
Maar bij je partner kan iets anders gebeuren. Door de hoeveelheid informatie, gebeurtenissen en emoties raakt hij of zij de draad kwijt. Je partner voelt zich overspoeld, weet niet meer goed waarop te reageren en wordt stiller, gaat zich verdedigen of trekt zich terug.
Die reactie heeft vervolgens opnieuw invloed op jou. Wanneer je merkt dat je partner stil wordt of afstand neemt, kun je dat ervaren als desinteresse, afwijzing of als bevestiging van je gevoel:
“Zie je wel, je begrijpt me nog steeds niet.”
Daardoor groeit de neiging om nóg meer uit te leggen. Je probeert je boodschap duidelijker te maken, terwijl je partner juist steeds minder ruimte ervaart om te luisteren, te verwerken en te reageren.
Zo kan een terugkerende cirkel ontstaan:
Ik voel me niet begrepen
↓
Ik ga meer uitleggen
↓
Jij raakt overspoeld
↓
Jij wordt stil of trekt je terug
↓
Ik voel me nog minder gehoord
↓
Ik ga nóg uitgebreider vertellen
↓
Jij trekt je nog verder terug
Het probleem is dan niet alleen dat de één veel praat of dat de ander zich terugtrekt. Het probleem zit vooral in de manier waarop beide reacties op elkaar ingrijpen en elkaar steeds verder versterken.
De ene partner probeert door meer te vertellen opnieuw verbinding te krijgen en zich begrepen te voelen. De andere partner probeert door stil te worden of afstand te nemen de hoeveelheid spanning en informatie hanteerbaar te maken.
Beide reacties kunnen dus een begrijpelijke bedoeling hebben. Toch is de uitwerking vaak precies tegenovergesteld aan wat ieder verlangt: jullie raken elkaar steeds verder kwijt.
Daarom helpt het om de vraag te verschuiven van:
“Wie doet het verkeerd?”
naar: “Wat gebeurt er tussen ons waardoor we steeds opnieuw in deze cirkel terechtkomen?”
En vervolgens naar: “Welke invloed heeft mijn reactie op jou, wat roept jouw reactie daarna weer bij mij op en wat kunnen we ieder anders doen om deze cirkel te doorbreken?”
Van informatie geven naar jezelf laten zien
Veel vertellen is niet hetzelfde als jezelf emotioneel laten zien.
Je kunt twintig minuten vertellen over wat er allemaal is gebeurd, terwijl voor je partner nog steeds niet duidelijk is wat het werkelijk met jou doet.
Bijvoorbeeld:
“Je kwam gisteren laat thuis en je had niet laten weten hoe laat je kwam. Vorige week was dat trouwens ook al zo en toen heb ik gezegd dat ik dat vervelend vind. Daarna zat je meteen op je telefoon en vanochtend vroeg je ook niet meer hoe het met me ging…”
Er wordt veel informatie gegeven, maar voor de luisterende partner kan het onduidelijk blijven:
- “Wat is nu het belangrijkste?”
- “Wat gebeurt er eigenlijk in mijn partner?”
- “Wat heeft mijn partner nu van mij nodig?”
Dezelfde ervaring kan veel korter worden uitgesproken:
“Toen ik niet wist wanneer je thuiskwam, voelde ik me alleen en niet belangrijk. Ik heb behoefte aan het gevoel dat je rekening met me houdt. Wil je me de volgende keer even laten weten wanneer je later bent?”
Nu wordt duidelijk:
- Wat neem ik waar bij mijn partner?
Wat zie of hoor ik concreet, zonder meteen te interpreteren? - Wat doet dat met mij?
Welke gedachten, betekenis of innerlijke reactie roept dit bij mij op? - Welke emotie voel ik?
Wat voel ik werkelijk onder mijn eerste reactie? - Welke behoefte zit daaronder?
Waar verlang ik op dat moment naar in onze relatie? - Wat heb ik van jou nodig?
Wat zou jij concreet kunnen doen waardoor ik mij meer gehoord, begrepen, gesteund of verbonden voel?
Dat maakt het voor je partner veel gemakkelijker om je te begrijpen, zich op je af te stemmen en daadwerkelijk op je te reageren.
Daarmee verschuift de communicatie
Van: “Ik moet alles uitleggen zodat jij mij begrijpt.”
Naar: “Ik laat je zien wat er werkelijk in mij gebeurt.”
Van: “Begrijp mijn hele verhaal.”
Naar: “Begrijp wat dit met mij doet en wat ik van jou nodig heb.”
En van: “Jij bent het probleem.”
Naar: “Laten we samen kijken wat er tussen ons gebeurt, welke invloed we op elkaar hebben en hoe we ieder kunnen bijdragen aan meer veiligheid, begrip en verbinding.”
Meer dan een communicatieve vaardigheid
Kort en duidelijk vertellen wat er in je leeft is meer dan een communicatieve vaardigheid.
Het raakt ook aan:
- hoe je verantwoordelijkheid neemt voor jezelf,
- voor de invloed die je op je partner hebt en
- voor wat er tussen jullie ontstaat.
Het is niet alleen de vraag: “Hoe kan ik mezelf duidelijker uitspreken?”
maar ook naar: “Welke invloed heeft mijn manier van communiceren op mijn partner, wat roept diens reactie vervolgens bij mij op en hoe dragen we samen bij aan het patroon tussen ons?”
In een liefdesrelatie ben je niet alleen verantwoordelijk voor wat je bedoelt. Je hebt ook te maken met de uitwerking van je gedrag op de ander.
Dat betekent niet dat jij verantwoordelijk bent voor ieder gevoel van je partner. Je partner heeft een eigen geschiedenis, kwetsbaarheden, gedachten en reacties.
Maar de houding: “Jouw gevoel is van jou, dus daar heb ik niets mee te maken.”
doet tekort aan wat een intieme relatie betekent.
Partners zijn belangrijk voor elkaar en hebben daardoor invloed op elkaar.
Een meer relationele houding is: “Jouw gevoelens zijn van jou, maar omdat jij belangrijk voor mij bent, wil ik serieus nemen welke invloed mijn woorden, mijn toon en mijn gedrag op jou hebben.”
Dat geldt ook voor de manier waarop je iets vertelt.
Wanneer jij twintig minuten achter elkaar praat, steeds nieuwe voorbeelden toevoegt en weinig ruimte laat voor reactie, kan dat bij je partner iets oproepen:
- spanning;
- machteloosheid;
- verwarring;
- het gevoel het nooit goed te kunnen doen;
- behoefte om zich terug te trekken;
- of de neiging zichzelf te verdedigen.
Dat betekent niet dat jouw gevoel er niet mag zijn.
Het betekent wel dat je jezelf kunt afvragen: “Hoe kan ik laten zien wat er in mij leeft op een manier waarop mijn partner mij nog kan ontvangen?”
Dat is relationele verantwoordelijkheid.
Kort vertellen wordt dan een gezamenlijke beweging
Kort en duidelijk vertellen is daarom niet alleen: “Ik moet minder woorden gebruiken.”
- Het wordt: “Ik neem verantwoordelijkheid om mezelf zo uit te spreken dat jij mij kunt begrijpen.”
- En voor de luisterende partner: “Ik neem verantwoordelijkheid om ruimte te maken voor wat jij mij probeert te laten zien.”
- Samen ontstaat dan een andere beweging: Van veel uitleggen → overspoeld raken → terugtrekken
naar: kort delen → ontvangen → afstemmen → reageren → verbinden.
De diepere gezamenlijke vraag
Uiteindelijk gaat het dus niet alleen om communicatie.
Het gaat om de kwaliteit van de relatie tussen jullie.
De centrale vragen worden:
- “Wat gebeurt er in mij?”
- “Wat gebeurt er in jou?”
- “Wat gebeurt er tussen ons?”
- “Welke invloed hebben we op elkaar?”
- “Welke verantwoordelijkheid neemt ieder van ons voor zijn of haar aandeel?”
En uiteindelijk: “Wat kunnen we samen doen waardoor de ander zich veiliger, meer gezien en beter begrepen kan voelen?”
Daarmee verschuift de relatie van jij tegenover mij naar: “Wij proberen samen te begrijpen wat er tussen ons gebeurt en hoe we daar zorg voor kunnen dragen.”